Yanlış Duruş (Postür Bozukluğu) Nedir? Nedenleri ve Günlük Alışkanlıklar

Gün boyu ekrana doğru eğilmek, telefona bakarken başı öne düşürmek ya da saatlerce aynı sandalyede kaykılarak oturmak… Çoğumuz gün içinde vücudumuzu nasıl tuttuğumuzu pek düşünmeyiz. “Yanlış duruş” ya da “postür bozukluğu” denince akla gelen de çoğu zaman bu gündelik alışkanlıklardır.

Bu yazıda postürün ne olduğunu, hangi alışkanlıkların duruşu etkilediğini, resmi kaynakların çalışma ortamı için verdiği genel önerileri ve hangi durumlarda hekime başvurmak gerektiğini anlatıyoruz.

Postür nedir?

Postür, vücudunuzu nasıl tuttuğunuzu anlatan bir kavramdır. ABD Ulusal Tıp Kütüphanesi’nin sağlık sitesi MedlinePlus iki tür postürden söz eder: Hareket ederken, örneğin yürürken ya da eğilirken vücudu nasıl taşıdığınız dinamik postür; otururken, ayakta dururken ya da uzanırken nasıl durduğunuz ise statik postürdür.

Omurganın boyun, sırtın orta kısmı ve bel bölgesinde olmak üzere üç doğal eğriliği vardır. MedlinePlus’a göre doğru duruş bu eğrilikleri korur, ancak artırmaz. “Yanlış duruş” ifadesi ise çoğunlukla kambur oturmak, öne doğru çökmek ya da bu doğal hizanın uzun süre bozulduğu pozisyonlarda kalmak için kullanılır.

Postür bozukluğu tek başına bir hastalık adı değildir; büyük ölçüde günlük alışkanlıklarla ilgili bir kavramdır. Omurgada yapısal bir farklılık olup olmadığını ise ancak hekim değerlendirebilir.

Duruşu etkileyen günlük alışkanlıklar

MedlinePlus, duruşu etkileyen pek çok etkenin gündelik hayatın içinde olduğunu vurgular:

  • Uzun süre oturmak: İşte, okulda ya da evde günün büyük bölümünü oturarak geçirmek
  • Dikkatsiz pozisyonlar: Televizyon izlerken, bulaşık yıkarken ya da yürürken duruşa dikkat etmemek
  • Uygun yükseklikte olmayan çalışma yüzeyleri: Size göre çok alçak ya da çok yüksek masa ve tezgâhlar
  • Hareketsizlik: Gün içinde az hareket etmek
  • Fazla kilo: Karın kaslarını zayıflatıp leğen kemiği ve omurga üzerinde yük oluşturabilir
  • Ayakkabı seçimi: Yüksek topuklu ayakkabılar dengeyi ve yürüyüş biçimini etkileyebilir

MedlinePlus’a göre kambur ya da çökük duruş; boyun, omuz ve sırtta ağrıyla, esneklikte ve eklem hareketlerinde kısıtlanmayla, dengenin etkilenmesiyle ilişkilendirilir. NHS de uzun süre masa başında oturmak gibi kötü duruş alışkanlıklarını boyun ağrısının sık nedenleri arasında sayar.

Masa başı düzeni için resmi kaynakların genel önerileri

İngiltere’nin iş sağlığı ve güvenliği kurumu HSE, bilgisayarla çalışanlar için masa düzenine dair şu genel noktaları sıralar:

  • Ekranın üst kenarı göz hizasında ve yaklaşık bir kol boyu uzaklıkta olmalı.
  • Ekran ve klavye tam karşınızda durmalı; belinizi döndürmek zorunda kalmamalısınız.
  • Klavye dirsek yüksekliğinin hemen altında, fare ise dirsekle aynı hizada olmalı.
  • Omuzlarınızı kaldırmanız gerekmeyecek bir oturma yüksekliği seçilmeli.
  • Sandalyenin sırtlığı belin alt kısmını desteklemeli; oturağın ön kenarıyla diz arkası arasında 2–3 cm boşluk kalmalı.
  • Dizüstü bilgisayarda ekranı yükseltebilmek için ayrı klavye ve fare kullanılabilir.

MedlinePlus da ayakların yere basmasını (basmıyorsa ayak desteği kullanılmasını), bacak bacak üstüne atılmamasını, omuzların gevşek tutulmasını, dirseklerin gövdeye yakın ve 90 ile 120 derece arasında bükülü olmasını, sırtın tam desteklenmesini, oturma pozisyonunun sık sık değiştirilmesini ve uzun süre oturmaya sık aralar verip kısa yürüyüşler yapılmasını önerir.

Bu öneriler çalışma ortamına dair genel bilgilerdir; bir yakınmanız varsa hekim değerlendirmesinin yerini tutmaz.

Ne zaman hekime başvurmalısınız?

Duruş alışkanlıkları herkesi ilgilendirse de bazı belirtiler hekime görünmeyi gerektirir. NHS’e göre şu durumlarda hekime başvurun:

  • Boyun ağrısı ya da tutukluğu birkaç hafta içinde geçmiyorsa
  • Bel veya sırt ağrısı birkaç haftadır düzelmiyor ya da günlük işlerinizi yapmanızı engelliyorsa
  • Ağrı dinlenmekle geçmiyor ya da geceleri artıyorsa
  • Ağrı sırtın üst kısmında, iki kürek kemiği arasındaysa
  • Kolda karıncalanma ya da soğukluk gibi başka belirtiler varsa
  • Sırtınızda şişlik ya da kitle fark ettiyseniz, sırtınızın şekli değiştiyse ya da istemeden kilo verdiyseniz

Sırt ağrısıyla birlikte üşüme, titreme, ateş hissi ya da genel bir halsizlik varsa veya ağrı aniden çok şiddetli başladıysa ya da hızla artıyorsa vakit kaybetmeden hekime ulaşın.

Acil durum işaretleri

NHS‘e göre sırt ağrısıyla birlikte aşağıdakilerden biri varsa beklemeden 112’yi arayın ya da acil servise gidin:

  • İki bacakta birden ağrı, karıncalanma, güçsüzlük ya da uyuşma
  • Genital bölge ya da makat çevresinde his kaybı
  • İdrar yapmada güçlük ya da idrar veya dışkı kontrolünde değişiklik
  • Göğüs ağrısı
  • Ağrının trafik kazası gibi ciddi bir kazadan sonra başlaması

Sıkça Sorulan Sorular

Hayır, postür vücudunuzu nasıl tuttuğunuzu anlatan bir kavramdır ve tek başına bir hastalık adı değildir. Ancak süren ağrı, uyuşma ya da sırtta şekil değişikliği varsa nedenini hekim değerlendirmelidir.

HSE, ekranın üst kenarının göz hizasında ve yaklaşık bir kol boyu uzaklıkta olmasını önerir. Ekran ve klavye tam karşınızda durmalıdır.

MedlinePlus, uzun süre oturmayı duruşu etkileyen gündelik etkenler arasında sayar. Oturma pozisyonunu sık değiştirmeyi ve sık aralarla kısa yürüyüşler yapmayı önerir.

Masaj bir tedavi değildir. Tanınız ya da şüpheniz varsa önce hekiminize danışın; hekiminiz onay verirse seans öncesi ön görüşmede basınç tercihiniz ve dikkat edilmesini istediğiniz bölgeler konuşulur.